hitler paris'te

1940’ta nazi işgalinin fransa üzerindeki etkisinin belki de en sembolik görüntüsü olan bu kare o yılları çarpıcı bir şekilde hatırlatıyor. eiffel kulesi önünde görüntülenmek isteyen adolf hitler yanında (solda) en beğendiği mimarlardan albert speer ve heykel traş arno breker’i de alarak bu pozu verir. fotoğrafçı tabiî ki de bir hitler tutkunu ve nazi partisi üyesi heinrich hoffmann’dır.

işgalden önce fransızlar tarafından asansörün kabloları kesildiği için hitler tepeye merdivenle çıkmak zorundaydı bu nedenle aşağıda kalıp poz vermekle yetindi. fransa’yı ele geçirmişti ama eiffel’i değil. bir grup nazi askeri tepeye kadar tırmanıp gamalı haç’ı oraya asmışlardı. fakat bayrak çok büyüktü. rüzgara yem oldu. birkaç saat sonra yerine daha küçük olanı asıldı. tahmin edileceği üzere kısa süre sonra bir fransız da çıkıp yerine fransa bayrağını asmıştı.

ağustos 1944’te itilaf devletleri paris’e yaklaştıklarında, hitler paris askeri ataşesi general dietrich von choltitz’e şehri ve kuleyi yok etmesi emrini verir. fakat general kuleye kıyamaz.

1887-89 yılları arasında fransız devrimi’nin 100. yıl kutlamaları için inşa edilen ve daha sonra şehrin mimari dokusuna zıt bir görüntü oluşturduğu için eleştirilen kule, o dönemin ileri gelen sanatçıları tarafından başlatılan bir kampanyayla yıkılmak istenmişti. hatta yapılırken bile sadece 20 yıl için izin alınmıştı. süresi dolunca sökülecekti.

fakat halen ayakta.

brutal instinct*

“bu güne kadar hiçbir savaş vietnam savaşı gibi fotoğraflanmadı ve bundan sonra hiçbir savaş da fotoğraflanamayacaktır.” diyordu eddie adams. vietnam’da çok sayıda önemli ve tarihe geçecek nitelikte fotoğraf çekmişti fakat bir tanesi vietnam denilince akla ilk gelenlerdendi.

viet cong (vietnam halk rdusu) tarafından güney vietnam güçlerine ve abd askerlerine karşı başlatılan ve tet offensive diye bilinen saldırının ikinci gününde (1 şubat 1968) güney vietnamlı general nguyen ngoc loan sürüklediği viet conglu yüzbaşı van lem’e tabancasını doğrultur. eddie adams önce bunun sıradan sorgu yöntemlerinden biri olduğunu düşünür ve bu anı fotoğraflamak ister. fakat loan hiçbir soru sormadan kısa sürede tetiği çeker. adams o sırada ardı ardına fotoğraf çekmektedir. kurşunun kurbanın kafasına girerkenki anı da yakalamıştır. aynı zamanda bu inanılmaz an nbc televizyonunun kameramanlarınca da kaydedilmekteydi.

fotoğraf hızla tüm dünyaya yayılır ve savaşın ne kadar kirli bir iş olduğunun bir kere daha çarpıcı bir şekilde anlaşılmasını sağlar. bu sayede başta abd olmak üzere dünyanın sayısız yerinde vietnam savaşının son bulması için gösteriler düzenlenir.

viet cong savaşı kazanır, özgür ve kardeş bir vietnam inşa edilir. eddie adams ise bu fotoğrafıyla 1969 yılında pulitzer ödülü’nü kazanır. 2004 yılında motor nöron hastalığından hayata veda eder. yaşamı boyunca fotoğrafta mükemmeli aradığı için hiçbir çalışması herhangi bir albümde toplanamadı. ölümünden dört buçuk yıl sonra “eddie adams: vietnam” isimli bir kitap yayınlanabildi.

*vahşi içgüdü